काठमाडौँ । नेपालमा तरकारी उत्पादनमा टमाटरलाई अग्रस्थानमा राखिन्छ। पछिल्ला वर्षहरूमा किसानहरूबीच टमाटरलाई व्यावसायिक ढंगले उत्पादन गर्ने प्रवृत्ति तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। अल्प क्षेत्रफलमै उच्च उत्पादन लिन सकिने भएकाले यसको बजार मूल्यले किसानलाई थप आकर्षित गरेको छ।
उत्पादनका लागि उपयुक्त माटो र मौसम
कृषि विज्ञका अनुसार टमाटर खेतीका लागि दोमट तथा हल्का अम्लीय माटो उपयुक्त हुन्छ। माटोको pH स्तर ६ देखि ६.५ बीच भएमा उत्पादन राम्रो हुन्छ। सामान्यतया फागुन–चैत र असोज–कात्तिक मुख्य रोपाइँको मौसम मानिन्छ। बीउलाई २५–३० दिन नर्सरीमा हुर्काएर मात्र मुख्य खेतमा सार्नुपर्छ।
प्राविधिक सल्लाह
- टमाटर खेतीमा सिँचाइ, मल व्यवस्थापन तथा रोग–कीरा नियन्त्रणमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।
- बोट मुर्झाउने, पात ढल्ने र फल कुहिने जस्ता रोगहरू सामान्य हुने भएकाले समयमै जैविक वा रासायनिक उपाय अपनाउनु जरुरी हुन्छ।
- व्यावसायिक किसानले टनेल प्रविधि प्रयोग गर्दा वर्षभर उत्पादन लिन सकिन्छ।
उत्पादन र आम्दानी
विज्ञका अनुसार एक रोपनी जमिनबाट औसत ५ देखि ७ टन टमाटर उत्पादन लिन सकिन्छ। हाल बजारमा टमाटरको मूल्य प्रति किलो ५० देखि ८० रुपैयाँसम्म पुगेको छ। यसरी हेर्दा किसानले राम्रो नाफा लिन सक्ने देखिन्छ।
सरकारी सहयोग
कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले बीउ, प्राविधिक सहयोग र तालिममार्फत किसानलाई प्रोत्साहन दिँदै आएको छ। यसले गर्दा युवाहरू पनि वैदेशिक रोजगारीको विकल्पको रूपमा व्यावसायिक टमाटर खेतीतर्फ आकर्षित भएका छन्।
कृषि विज्ञहरूको भनाइमा, उचित प्राविधिक ज्ञान, बजार व्यवस्थापन र टनेल प्रविधिको प्रयोग गर्न सके टमाटर खेती नेपालमा दीर्घकालीन रूपमा लाभदायी बन्ने सम्भावना उच्च छ।
