गुन्द्रुक के हो ?
गुन्द्रुक नेपालकै मौलिक परिकारमध्ये एक हो । यो तोरी, मुला, काउली जस्ता हरियो सागलाई सुकाएर बनाइने परिकार हो, जसलाई नेपाली घरघरमा विशेषगरी तरकारी, अचार र सूपको रुपमा प्रयोग गरिन्छ। यसको विशेषता के भने, सागलाई अमिलो हुने गरी किण्वन (fermentation) गरेर सुकाइन्छ, जसले गर्दा लामो समयसम्म सुरक्षित रहन्छ।
गुन्द्रुक कसरी बनाउने ?
- साग संकलन गर्ने – तोरी, मुला, काउली वा अन्य हरियो साग काटेर राम्ररी धुने।
- सुकाउने प्रक्रिया सुरु गर्ने – पानी निथारेर हल्का नुन थप्ने वा बिना नुन पनि राख्न सकिन्छ।
- किण्वन (Fermentation) गर्ने – सागलाई भाँडो वा ढुंगामाटोको गाग्रीमा हालेर ३–७ दिनसम्म ढाकेर राखिन्छ।
- सुकाउने – अमिलो गन्ध आउन थालेपछि त्यसलाई निकालेर घाममा राम्ररी सुकाइन्छ।
- भण्डारण – पूरै सुकाएपछि सुरक्षित ठाउँमा राख्दा वर्षभर प्रयोग गर्न सकिन्छ।
को–को खान सक्ने ?
सामान्य स्वास्थ्य भएका व्यक्तिले
भात, ढिँडो, रोटी वा ढोकरीसँग खान सकिने
शाकाहारी र मासाहारी दुवै प्रकारका मानिसका लागि उपयुक्त
को–को नखानु राम्रो ?
अम्लपित्त (Gastric), अल्सर वा अत्यधिक एसिडिटी हुनेले
साना बालबालिका (अमिलोपन बढी भएकाले पाचनमा समस्या आउन सक्छ)
मृगौला रोगी (सोडियम र अमिलोपनले असर गर्न सक्छ)
गुन्द्रुक खाने फाइदा
- पौष्टिक तत्व : आयरन, क्याल्सियम, फाइबर र भिटामिनयुक्त
- रगत अभाव (एनेमिया) कम गर्न मद्दत
- भोक बढाउने र पाचन शक्तिलाई सुधार गर्ने
- प्रतिरक्षा शक्ति मजबुत पार्ने
- अचार वा सूप बनाएर खानाले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्छ
गुन्द्रुकका बेफाइदा
- बढी खानाले ग्यास्ट्रिक र पेटमा जलन हुन सक्छ
- अत्यधिक अमिलो भएकोले दाँतमा असर गर्न सक्छ
- लामो समय राख्दा फङ्गस वा फड्के लागे स्वास्थ्यलाई हानि
गुन्द्रुक केवल खाना मात्र होइन, नेपाली संस्कृति र परम्पराको प्रतीक हो। उचित मात्रा र सही तरिकाले सेवन गर्दा यसले स्वास्थ्यलाई धेरै फाइदा पुर्याउँछ। तर, केही स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिले सावधानी अपनाउन आवश्यक छ।
