कृषि प्रबिधि

काठमाडौं । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले खाद्य उद्योगसम्बन्धी अनुमतिपत्र व्यवस्थापनका सम्पूर्ण प्रक्रिया अनलाइनमार्फत उपलब्ध गराउने भएको छ। विभागले हालै सार्वजनिक गरेको नयाँ प्रणालीमार्फत उद्योग दर्ताको सिफारिस, अनुमतिपत्र जारी तथा नविकरण सबै सेवा अब डिजिटल रूपमा लिन सकिनेछ। यस प्रणालीलाई विभागले Nepal’s Food and Feed Industry Licensing System (NeFFILS)  नामाकरणसमेत गरेको छ, जसको औपचारिक शुभारम्भसँगै सेवा पूर्ण रूपमा सुरु भएको हो। यस सुविधाअन्तर्गत आवेदन दिनेदेखि आवश्यक कागजात अपलोड गर्ने, आवेदनको प्रगतिस्थिति हेर्ने र प्राप्त अनुमतिपत्रलाई डिजिटल ढंगले सुरक्षित राख्ने सुविधा उपलब्ध गराइएको विभागले जनाएको छ। राजधानीमै आयोजना गरिएको अभिमुखीकरण तथा तालिम कार्यक्रममा काठमाडौं उपत्यका र काभ्रेपलाञ्चोकका करिब ७० जना…

१७ भदौ । पछिल्ला वर्षमा नेपालमा उत्पादन हुने अण्डा अधिकांशत: एन्टीबायोटिकरहित भएका छन्। सरकारले कुखुरामा एन्टीबायोटिक प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाएपछि किसानहरूले वैकल्पिक उपायमार्फत रोग नियन्त्रण गर्दै अण्डा उत्पादन गर्न थालेका हुन्। कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय, रामपुरका उपप्राध्यापक डा. अनन्त दाहालका अनुसार, अहिले धेरैजसो फार्ममा एन्टीबायोटिक प्रयोग बन्द गरिएको छ। उनले परामर्श दिने नवलपरासीको दाउन्ने एग्रो फार्ममा एन्टीबायोटिक पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको उल्लेख गरे। पहिले दाना र पानीमा प्रयोग हुने एन्टीबायोटिक अण्डामा समेत पुग्ने भएकाले मानव स्वास्थ्यमा असर गर्थ्यो। तर अहिले खोप र जडिबुटीजन्य खुराक प्रयोग गरेर कुखुराको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाइने गरिएको छ। नेपाल लेयर्स कुखुरा पालक संघका अध्यक्ष विनोद…

काठमाडौं । नेपाली भान्सामा मसला मात्र होइन, आयुर्वेदिक औषधिका रूपमा पनि प्रयोग हुँदै आएको बेसार अब व्यावसायिक खेतीमार्फत किसानको आम्दानी बढाउने मुख्य स्रोत बन्दै गएको छ। जिन्जिबेरसी परिवारमा पर्ने कन्दमूल बेसार (वानस्पतिक नाम Curcuma longa) नेपालको माटो र हावापानीमा सजिलै फस्टाउने बाली हो। कृषि विज्ञहरूका अनुसार परम्परागत ज्ञानमा आधुनिक प्रविधि जोड्न सके यसबाट किसानले लाखौँसम्मको आम्दानी लिन सक्छन्। खेतीका लागि उपयुक्त क्षेत्र नेपालका अधिकांश भूभागमा बेसार खेती सम्भव भए पनि विशेषगरी उष्ण हावापानी र समुद्री सतहदेखि करिब १२०० मिटर उचाइसम्म यसका लागि उपयुक्त मानिन्छ। पानी नजम्ने बलौटो दोमट माटो, जसको pH ५.५ देखि ६.५ सम्म हुन्छ, खेतीका लागि उत्तम हुने…

काठमाडौं । नेपालका अधिकांश कृषकको प्रमुख आयस्रोत मध्ये काउली खेती पनि एक हो। तराईदेखि पहाडसम्म सजिलै फल्ने काउली उपयुक्त प्रविधि अपनाएमा राम्रो उत्पादन दिन्छ। कृषि विज्ञहरूका अनुसार काउली खेतीका लागि दोमट माटो र १५–२५ डिग्री सेल्सियस तापक्रम उपयुक्त हुन्छ। माटोको pH ६.०–६.५ आदर्श मानिन्छ। बिरुवा उत्पादनका लागि नर्सरीमा ८–१० ग्राम बीउ प्रति रोपनी पर्याप्त हुन्छ। ४–५ वटा पात भएपछि खेतमा सारेर रोपाइँ गरिन्छ। प्रारम्भिक जातका लागि ४५×४५ से.मी. र ढिलो जातका लागि ६०×६० से.मी. दूरी उपयुक्त मानिन्छ। प्रति रोपनी २०–२५ डोको गोबर मल प्रयोग गर्नुपर्ने र अतिरिक्त युरिया ८०० ग्राम, डीएपी ६०० ग्राम र एमओपी ४०० ग्राम दिने सिफारिस गरिएको…

काठमाडौं । मनसुनको न्यून चापीय रेखा सामान्यभन्दा दक्षिणतिर सरको छ। साथै, अरब सागरबाट आएको जलवाष्पयुक्त हावाको प्रभाव नेपालमा देखिएको छ। यसै कारण आज दिउँसो देशभर आकाश सामान्यतया बदली रहने जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ। कोशी, बागमती, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केही स्थानमा मध्यम वर्षा हुने सम्भावना छ। बाँकी पहाडी र तराई भू–भागका थोरै स्थानमा पनि पानी पर्न सक्नेछ। विशेषगरी बागमती र सुदूरपश्चिमका एक–दुई स्थानमा भारी वर्षा हुने अनुमान गरिएको छ। आज राति पनि देशभर सामान्यतया बदली रहनेछ। सुदूरपश्चिमका केही भागमा, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशसहितका पहाडी भू–भागमा मध्यम वर्षा हुने सम्भावना छ। तराईका केही स्थानमा समेत वर्षा हुन…

काठमाडौं – नेपालका उच्च पहाडी भेगमा पाइने मूल्यवान् जडीबुटी चिराइतो हाल व्यवसायिक खेतीतर्फ आकर्षित हुन थालेको छ । समुद्री सतहदेखि करिब १,२०० देखि ३,००० मिटर उचाइसम्मको चिसो र खुला चौर यसको मुख्य वासस्थान मानिन्छ । चिराइतोको बिरुवा करिब १ देखि १.५ मिटर अग्लो हुन्छ । यसको जराहरू सतहमै फैलिएको हुँदा सजिलै उखेलेर संकलन गर्न सकिन्छ । पात भालाकृत, टुप्पो तीखो र १ देखि ११ सेन्टिमिटरसम्म लामो हुने गर्दछ भने फूलहरू हरियो वा पहेँलो रंगका झुप्पामा फुल्ने गर्छन् । विशेष कुरा के भने एउटै फूलमा भाले र पोथी दुवै प्रजनन अंग पाइन्छन् । नर्सरी तयारी विशेषज्ञका अनुसार चिराइतो खेती सुरु गर्न…

कृष्णनगर । कृषि तथा पशुपन्छी विकासमन्त्री रामनाथ अधिकारीले भारतबाट युरिया मल छिट्टै भित्र्याइने र किसानलाई सहज रूपमा उपलब्ध गराइने बताएका छन् । चन्द्रौटामा आज भएको कार्यक्रममा उनले कोलकाताबाट आयात भइरहेको मल करिब सातादश दिनभित्र नेपाल आइपुग्ने उल्लेख गर्दै यसपछि मलको अभाव नहुने आश्वासन दिए । “किसानलाई अब मलको हाहाकार सहनु पर्नेछैन,” मन्त्री अधिकारीको भनाइ थियो । उनका अनुसार जिल्लाको खेतयोग्य क्षेत्रफल र उत्पादन क्षमता अनुसार मल वितरण गरिनेछ । उनले भने, “वास्तविक कृषकलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । ठूलो जमिनमा खेती गर्ने किसानले मलको कमीका कारण घाटा बेहोर्नु नपरोस् भन्ने हाम्रो मुख्य चिन्ता हो ।” त्यस्तै, नेपाली कांग्रेसका जिल्ला सभापति तथा महाराजगञ्ज…

काठमाडौं – तुलसी हिन्दू धर्ममा विशेष धार्मिक महत्व राख्ने वनस्पति हो। पूजा, मृत्युपश्चात शवसंग तुलसीको मोठ राख्ने परम्परा लगायतले यसको सांस्कृतिक महत्व देखाउँछ। धार्मिक महत्वसँगै तुलसीका औषधीय गुणले यसलाई बजारमा अत्यन्तै लोकप्रिय बनाएको छ। कृषकहरूका लागि तुलसीको खेती कम समय, कम लागत र उच्च लाभको विकल्प हो। यस्ता औषधीय वनस्पति खेती गर्न ठूलो जमीन वा ठुलो लगानी आवश्यक पर्दैन। अधिकांश औषधीय वनस्पति ३–६ महिनाभित्र तयार हुन्छन् र त्यसपछि निरन्तर आम्दानीको स्रोत बन्न सक्छन्। विशेषज्ञहरूले भनेका छन्, "तुलसीको खेतीमा ५०–६० हजार रुपैयाँको प्रारम्भिक लगानीमा मात्र ३ महिनाभित्र ४–६ लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी सम्भव छ।" लामो समयदेखि औषधि उद्योगहरूले तुलसीबाट तेल निकालेर विभिन्न…

हेटौँडा । स्वर बसेको बेला वा घाँटी दुख्दा गाउँघरमा बोझो चपाउने चलन आज पनि सामान्य छ। तर, आयुर्वेदमा यसको उपयोग यतिमै सीमित छैन। बोझो (वैज्ञानिक नाम Acorus calamus) एक यस्तो वनस्पति हो जसलाई संस्कृतमा ‘बचा’ भनिन्छ र यसको जरा औषधीय गुणका लागि प्रयोग गरिन्छ। विशेषगरी ओसिलो र सिमसार क्षेत्रमा फस्टाउने यो बोट नेपालका पहाडी भूभागदेखि काठमाडौंका घर–बगैँचासम्म पाइन्छ। एक पटक फस्टाएपछि सजिलै मासिँदैन, बरु जराबाट फैलिँदै जान्छ। रोपेको करिब एक वर्षपछि यसको प्रयोग गर्न सकिन्छ। कसरी प्रयोग गर्ने ? बोझोको जरालाई पखालेर टुक्रा–टुक्रा बनाई चपाउन सकिन्छ। लामो समयका लागि चाहिँ टुक्रा बनाएर सुकाइ सिसाको बोत्तलमा भण्डारण गर्ने चलन छ। चूर्ण…

थियानजिन (चीन) – शाङ्घाई सहयोग संगठन (SCO) शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन चीनको थियानजिन पुगेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आइतबार हुवाइगाउँस्थित विशेष धान उत्पादन क्षेत्रको अवलोकन गरेका छन्। सो क्षेत्रमा उनले जेडी–९३९ धानको बीउ उत्पादन, कृषि प्रवर्द्धनसँगै पर्यटन र शिक्षा क्षेत्रलाई जोडेर अघि सारिएका नमूना योजनाबारे प्रत्यक्ष जानकारी लिएका हुन्। प्रधानमन्त्री ओलीसँगै प्रथम महिला राधिका शाक्य, पूर्वउपप्रधानमन्त्री तथा सांसद पूर्णबहादुर खड्का, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री रघुजी पन्त, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री बद्रीप्रसाद पाण्डे लगायतका उच्च अधिकारीहरु पनि भ्रमण टोलीमा सहभागी थिए। यसैगरी प्रधानमन्त्रीका आर्थिक तथा विकास सल्लाहकार डा. युवराज खतिवडा, सांसद छविलाल विश्वकर्मा, परराष्ट्र सचिव अमृतबहादुर राई, चीनका लागि नेपाली…